top of page

Een andere school, een frisse blik: op Erasmus+ in Trento

13 nov
4 minuten om te lezen

Een kleurencode voor het stemvolume in de eetzaal. Een vaste rol voor elke leerling tijdens het groepswerk. Kinderen die meedenken over praktische uitdagingen op school. Soms zit inspiratie in verrassend kleine dingen. Dat ontdekten we in oktober 2026 in het Italiaanse Trento.


Dankzij Erasmus+ en GO! Scholengroep Xpert mochten we een week lang meekijken in de Sanzio Primary School. We waren benieuwd hoe deze basisschool inclusie, zelfstandigheid en meertaligheid vormgeeft. We keerden terug met concrete ideeën én vragen die ons opnieuw naar onze eigen onderwijspraktijk doen kijken.

Samen naar school, met ruimte voor verschil

In Sanzio is inclusie geen losstaand project. Het zit verweven in de manier waarop de school zich organiseert. Alle kinderen horen bij dezelfde schoolgemeenschap, maar hoeven daarom niet allemaal op hetzelfde moment dezelfde opdracht te maken.

Flexibele leergroepen, extra taalondersteuning, remediëring, verdieping en co-teaching maken die ruimte voor verschillen mogelijk. Daarnaast is er Core Learning Time: tijd waarin de essentiële leerinhouden centraal staan.

Het zette ons aan het denken. Inclusief onderwijs gaat over wat je voor een individuele leerling doet, maar evengoed over hoe je als school je tijd, ondersteuning en onderwijs organiseert. Hoe zorg je ervoor dat iedereen erbij hoort én voldoende leert? Het vraagt een doordachte schoolorganisatie waarin kennis, ondersteuning en verbondenheid elkaar versterken.

Zelfstandig worden begint met duidelijkheid

Wie wil dat kinderen zelfstandig werken, moet hun eerst laten zien hoe dat kan. In Sanzio zagen we daar heel tastbare voorbeelden van: een zichtbaar dagverloop, emotiekaarten, letterkaarten en duidelijke klasafspraken. Zelfs in de eetzaal helpt een kleurensysteem om aan te geven welk stemvolume past.

Ook samenwerken krijgt structuur. Bij de routine Cooperiamo neemt elke leerling een rol op: coördinator, woordvoerder, secretaris of tijd- en stembewaker. “Werk maar samen” wordt zo een opdracht waarvoor kinderen ook de nodige handvatten krijgen.

Dat sluit mooi aan bij effectieve didactiek. Duidelijke routines maken verwachtingen voorspelbaar en kunnen onnodige cognitieve belasting beperken. Zo blijft er meer ruimte over voor de inhoud van de les. Zelfstandigheid groeit dus juist dankzij de houvast die je biedt.

Eerst zien, dan abstraheren

We maakten ook kennis met de Metodo Analogico van de Italiaanse onderwijzer Camillo Bortolato. Visuele voorstellingen, patronen en analogieën spelen hierin een belangrijke rol.

Een voorbeeld is de Linea del 20, waarmee leerlingen hoeveelheden kunnen herkennen en bewerken. Getallen verschijnen zo eerst als zichtbare hoeveelheden, voordat abstracte getalsymbolen centraal komen te staan. De methode biedt daarnaast materialen voor aanvankelijk lezen en schrijven.

Voor ons was dit vooral aanleiding om na te denken over de kracht van visuele ondersteuning. Wanneer helpt materiaal leerlingen om iets te begrijpen? En hoe begeleid je vervolgens de stap naar abstractere kennis? Het materiaal is een hulpmiddel; het leerdoel blijft het kompas.

Engels als taal om de wereld te ontdekken

Engels krijgt in Sanzio ook buiten de taalles een plaats. De school biedt verschillende leertrajecten aan, waaronder Inglese Diffuso en een tweetalig traject, en werkt onder meer met CLIL: Content and Language Integrated Learning.

Daarbij leren kinderen vakinhouden via een andere taal. Engels kan bijvoorbeeld een plaats krijgen in wereldoriëntatie of wiskunde. Leerlingen gebruiken de taal dus om kennis op te bouwen.

Dat biedt boeiende mogelijkheden en vraagt tegelijk zorgvuldige ondersteuning. Kinderen moeten zowel de taal als de leerinhoud kunnen begrijpen. Precies die combinatie maakt de didactische aanpak zo belangrijk.


Wat je leert, kan iets betekenen voor een ander

Een van de meest inspirerende kennismakingen was die met service learning: leren verbinden met een echte behoefte in de omgeving.

Binnen Sanzio Community Connections zoekt de school verbinding met gezinnen, de buurt en andere organisaties. In het project Tutto Fare denken kinderen bijvoorbeeld mee over praktische uitdagingen op school. Ze maken materialen, helpen ruimtes organiseren of ondersteunen activiteiten. Via Officina del Fare is er ook samenwerking met oudere leerlingen van Artigianelli.

Daar gaat kennisopbouw aan vooraf: leerlingen onderzoeken een vraag, denken na over oplossingen en leveren vervolgens een bijdrage. Hoe beter je de wereld begrijpt, hoe gerichter je er iets voor kunt betekenen.

Ook ons bezoek aan MUSE, het wetenschapsmuseum van Trento, verbreedde die blik. De tentoonstellingen en interactieve opstellingen rond natuur, wetenschap, technologie en duurzaamheid deden ons nadenken over de mogelijkheden van leren buiten de klas.

Met nieuwe vragen naar huis

Wat blijft hangen, is vooral de samenhang. Inclusie krijgt vorm in de schoolorganisatie. Routines ondersteunen zelfstandigheid. Samenwerken wordt aangeleerd. En kennis krijgt betekenis in de wereld buiten de school.

Daarin herkennen we thema’s waaraan we ook binnen GO! Scholengroep Xpert werken: effectieve didactiek en een kennisrijk curriculum.

We nemen geen Italiaanse blauwdruk mee naar huis. Elke school heeft haar eigen context, en een inspirerende praktijk is niet automatisch een bewezen effectieve aanpak. Wel nemen we voorbeelden mee die het onderzoeken waard zijn. Wat kan bij ons werken? Welke voorwaarden zijn daarvoor nodig? En hoe merken we of leerlingen er beter van leren?

Daar zit voor ons de waarde van Erasmus+: even over de grens kijken en daardoor met een frisse blik naar je eigen school terugkeren.

Grazie mille aan het team van Sanzio Primary School voor de warme ontvangst en de inspirerende uitwisseling!


Karolien Goris, pedagogisch beleidsmedewerker van GO! Scholengroep Xpert, nam dankzij Erasmus+ deel aan deze internationale leerervaring in Trento.



 
 
 

Opmerkingen


bottom of page